Yıl 2026, Cilt: 2, Sayı: 1, Sayfa 1-18, 11.12.2025
Pınar ÜSTÜN
E-mail: pnrstn0852@hotmail.com
Atakent Ortaokulu, Atakum, SAMSUN
ORCID: 0009-0002-4317-7511
DOI: 10.5281/zenodo.17833542
TAM METİN
ÖZET
Bu çalışmanın amacı okullardaki geri dönüşüm atölyelerinin ve geri dönüşüm eğitim ve etkinliklerinin öğrencilerin geri dönüşüm tutumlarına etkisini, ortaokul öğrencilerinin geri dönüşümle ilgili bilgilerini ve geri dönüşüm tutumlarını belirlemektir. Araştırma deneysel araştırma modellerinden ön test-son test tek deney gruplu desene göre tasarlanmıştır. Çalışma grubunu Samsun ili Tekkeköy ilçesinde bir devlet ortaokulunda 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda öğrenim gören 114 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada, öğrencilerin geri dönüşüm davranışlarını ve atölyelerin geri dönüşüm davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla anket uygulanmış ve yarı-yapılandırılmış sorularla derinlemesine görüşmeler yürütülmüştür. Veriler “Yeniden Kullan Projesi Anketi” ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veri toplama araçları deneysel işlemden önce ön test, deneysel işlem sonrasında son test olarak kullanılmıştır. Deneysel işlem olarak okulda “Geri Dönüşüm Atölyesi” kurulmuş ve geri dönüşüm uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Veriler, yüzde olarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin tutumları, ön test, son test puan ortalamaları ve yarı yapılandırılmış görüşme formuna verdikleri yanıtlar arasında anlamlı farklılık olup olmadığına bakılarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, öğrencilerin geri dönüşümle ile ilgili yeterli düzeyde bilgi sahibi oldukları, geri dönüşüm davranışlarının belirlenmesinde okulun önemli bir yer tuttuğu; geri dönüşüm uygulamalarının ve okullardaki Geri Dönüşüm Atölyelerinin geri dönüşümle ilgili bilgilerini, davranışlarını ve motivasyonlarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Bunun yanı sıra geri dönüşümle ilgili toplumsal temalı etkinliklerin ve atölye çalışmalarının öğrencilerin çevreyle ilgili tutumlarına, yeteneklerini ortaya çıkartmaya, kişisel gelişimlerine ve sosyal ilişkilerine katkı sağladığı tespit edilmiştir. Geri dönüşümün faydalarına ilişkin 6; geri dönüşüm olacak şekilde ürün/materyal tasarlamanın etkilerine ilişkin 3 farklı temaya ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış ve atıkların ileri dönüşümünü sağlama üzerine önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Geri Kazanım, Geri Dönüşüm Davranışı, Tüketim, Atölye, Okul.
Gönderim Tarihi: 18.09.2025
Kabul Tarihi: 01.11.2025
Elektronik Yayım Tarihi: 14.11.2025
ABSTRACT
The aim of this study is to determine the effects of recycling workshops and recycling education and activities in schools on students’ recycling attitudes, as well as middle school students’ knowledge about recycling and their attitudes towards recycling. The research was designed according to a pretest-posttest single-group experimental research model. The study group consisted of 114 middle school students in 5th, 6th, 7th, and 8th grades at a state middle school in the Tekkeköy district of Samsun province. In the study, a survey was administered to determine students’ recycling behaviors and the effects of the workshops on recycling behavior, and in-depth interviews were conducted using semi-structured questions. Data were collected using the “Reuse Project Survey” and a semi-structured interview form. The data collection tools were used as a pre-test before the experimental procedure and as a post-test after the experimental procedure. As an experimental procedure, a “Recycling Workshop” was established at the school, and recycling practices were implemented. Data were analyzed as percentages. Students’ attitudes were evaluated by examining whether there were significant differences between the pre-test and post-test score averages and their responses to the semi-structured interview form. The study concluded that students have sufficient knowledge about recycling, that schools play a significant role in determining recycling behaviors, and that recycling practices and school Recycling Workshops positively impact their knowledge, behavior, and motivation regarding recycling. Furthermore, socially themed activities and workshops related to recycling were found to contribute to students’ environmental attitudes, their talent development, their personal development, and their social relationships. Six different themes were identified regarding the benefits of recycling, and three related to the effects of designing products/materials for recycling. The findings were discussed considering the literature, and recommendations were made for upcycling waste.
Keywords: Recycling, Recycling Behavior, Consumption, Workshop, School.
Submitted Date: 18.09.2025
Acceptance Date: 01.11.2025
Electronic Issue Date: 14.11.2025
KAYNAK GÖSTER
Üstün, P. (2025). Okullarda Uygulanan Genel Dönüşüm Atölyesinin Öğrencilerin Geri Dönüşümle İlgili Tutumlarına Etkisi. Akademik Eğitim Ve Araştırma Dergisi, 2(1), 1-18. https://doi.org/10.5281/zenodo.17833542
İNDEKS
KAYNAKÇA
Akçay Han, G.S. 2008. Ambalaj Atıklarının Yeniden Değerlendirilebilirliği ve Küçükçekmece Örneği. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Connor, O. 1989. Uneven and combined development and ecologicalcrisis: A Theoretical İntroduction. Race and Class. 30(3):1-11.
Gamba, R.J. and Oskamp, S. 1994. Factors influencing community residents` participation in commingled curbside recycling programs. Environment and Behavior, 26: 587-612.
Gönüllü T, Doğan S, Çelik Z (2015). İlköğretim Öğrencilerinin Çevre İçin Zararlı Ambalaj Atıkları Hakkında Farkındalığı (İstanbul Örneği). Milli Eğitim, 44(205), 44 – 63.
Jonassen, D. H. (1994). Toward a constructivist design model. Educational Technology, 34(4), 34-37.
Kayranlı, B., Tankut, İ. ve Pampal, S. 2003. Endüstriyel Katı Atıklar ve Atık Geri Dönüşüm Borsasının İşletilmesi. 5. Ulusal Çevre Mühendisliği Kongresi, Adana.
Meriç, G. ve Kayranlı, B. 2003. Endüstriyel katı atık yönetimi. 5. Ulusal Çevre Mühendisliği Kongresi, Adana.
Mert, M. 2006. Lise Öğrencilerinin Çevre Eğitimi ve Katı Atıklar Konusundaki Bilinç Düzeylerinin Saptanması. Hacettepe Üniversitesi, Orta Öğretim Fen ve Matematik Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
Peppler, K., & Hall, T. (2016). The Make-to-Learn Youth Contest: Gaining Youth Perspectives on Learning through Making. In K. Peppler, E. R. Halverson, & Y. B. Kafai (Eds.), Makeology: Makerspaces as Learning Environments (pp. 141-157). New York, NY: Routledge.
Resnick, M. (2017). Lifelong kindergarten: cultivating creativity through projects, passion, peers, and play. MIT Press, 191. https://mitpress.mit.edu/books/lifelongkindergarten adresinden erişildi.
Rusk, N. (2016). Motivation for Making.
Salustri F. A., Mirceski E., Bouma, C., (2005), “Design for the Environment”, Working Paper, Ryerson University.
Schultz P. W., Oskamp S., Mainieri T., (1995), “Who recycles and when? A review of personal and situational factors”, Journal of Environmental Psychology, 15 (2), 105- 121.
Simmons, D. ve Widmar, R. (1990). Motivations and barrier store cycling. Environmental Education, 22(1), 13-28.
Şüyün, B. 2010. İlköğretim Öğrencilerinin Çevreye Yönelik Bilinç ve Algılamaları. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
T.C. Resmi Gazete, Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği. (28035), 24.08.2011
Ünal, S., Dımışkı, E. 1999. Unesco-Unep Himayesinde Çevre Eğitiminin Gelişimi
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (8th ed.). Ankara: Seçkin Yayınevi.
Bir yanıt yazın