3) 71 numaralı Mühimme Defterine Göre III. Murat Dönemine Genel Bir Bakış

Yıl 2026, Cilt: 2, Sayı: 1, Sayfa 32-48, 11.12.2025

Ayşegül ACAR

E-mail: gulsila06@gmail.com

Etimesgut Bilsem, Etimesgut, ANKARA

ORCID: 0009-0007-3448-9739

DOI: 10.5281/zenodo.17833617

TAM METİN

ÖZET

Osmanlı Devleti’nde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı kurula Divan-ı Hümayun denirdi. Bu kurulda devletin siyasi, askeri, mali, içtimai ve diğer meseleleri ile ilgili konularda kararlar verilir, bu kararlar divanda bulunan çeşitli defterlere kaydedilirdi. Bu defterlerden biri olan 71 numaralı mühimme defteri makalenin konusunu oluşturmaktadır. 1593-1594 yıllarını kapsayan defter, Sultan III. Murat döneminde meydana gelmiş olayların bir kısmı ile ilgili hükümler içermektedir. Defterde Sultan Selim’e cüz okunması, Haremeyn-i Şerifeyn’e gönderilen “Surre Alayı”, müderrisler ile ilgili konular, Beç Seferi’ne asker nakli, İstanbul’a zahire nakli, yağ, koyun ticareti, Türkmen koyunlarının nakli, eşkıyalık olayları, kalpazanlık meseleleri vesair konularda birçok hüküm yer almaktadır. 71 numaralı mühimme defterinin 128-277. sayfalarında yer alan hükümlerin incelenmesi ve değerlendirilmesi makalenin konusunu oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Divan-ı Hümayun, Mühimme Defteri, 3. Murat, Suhte, Eşkıya.

Gönderim Tarihi: 14.10.2025

Kabul Tarihi: 01.11.2025

Elektronik Yayım Tarihi: 18.11.2025

ABSTRACT

In the Ottoman Empire, the council where state affairs were discussed and decisions were made was called the Divan-ı Hümayun (Imperial Council), this institution made decisions on the state’s political, military, financial, social, and other matters. These decisions were recorded in various registers maintained within the council. One of these registers, Mühimme Defteri (Register of Important Affairs) number 71, is the subject of our article. Covering the years 1593–1594, this register includes some of the events that took place during the reign of Sultan Murad III. It contains numerous decrees on matters such as banditry incidents, transportation of provisions to Istanbul, dispatch of soldiers to the Vienna campaign, counterfeiting, trade of oil and sheep, the recitation of a juz’ (section of the Quran) for Sultan Selim, appointments to professorships (müderrislik), the “Surre Alayı” (imperial gifts) sent to the Two Holy Sanctuaries (Mecca and Medina), and the transportation of Turkmen sheep. The transcription, analysis, and evaluation of the decrees found on pages 128–277 of Mühimme Defteri number 71 constitute the subject of this article.

Keywords: Divan-ı Hümayun, Mühimme Defteri, Murad III, Suhte, Banditry.

Submitted Date: 14.10.2025

Acceptance Date: 01.11.2025

Electronic Issue Date: 18.11.2025

KAYNAK GÖSTER

Acar, A. (2025). 71 numaralı Mühimme Defterine Göre III. Murat Dönemine Genel Bir Bakış. Akademik Eğitim Ve Araştırma Dergisi, 2(1), 32-48. https://doi.org/10.5281/zenodo.17833617

İNDEKS

KAYNAKÇA

71 numaralı Mühimme Defteri (1592-1593), T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, Ankara.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi. (2017). T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, İstanbul.

Develioğlu, F. (2010). Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lugat, Ankara.

Emecen, F. M. (2009 ) .”I. Selim”, DİA, C ( 36), 407- 414.

Kal’a, A. (1992). ”19. Yüzyılın Yarısına Kadar İstanbul Kasap Esnafının Organizasyonu”, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 37 (38), 111-117.

Kütükoğlu, M.S. (2020). “Mühimme Defterleri”, DİA, C(31), 519-522.

Peçevi İbrahim Efendi, Peçevi Tarihi I, Hzr: Bekir Sıtkı Baykal. (1981). Ankara.

Seyyid Muhammed, Es Seyyid. (1994).” Deşişe”, DİA, C(9), 214215.