13) Modern İran Öykücülüğünde Modernist Birey Tasavvuru ve Eğitim

Yıl 2026, Cilt: 2, Sayı: 1, Sayfa 197-219, 11.12.2025

Esma Nur Ayşe ÇELİK BAŞAK

E-mail: celikesmanur@gmail.com

Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doğu Dilleri ve Edebiyatları Anabilim Dalı, Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı, Konya, Türkiye

ORCID: 0009-0007-8291-8841

DOI: 10.5281/zenodo.17870981

TAM METİN

ÖZET

Bu çalışma, modern İran öykücülüğünün modernist akımla kurduğu ilişkiyi birey, toplum ve eğitim ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Modernizmin bireyin iç dünyasını merkeze alan estetik anlayışı, İran öyküsünde yalnızca biçimsel bir dönüşüm değil; aynı zamanda bireyin psikolojik gelişimi, kimlik inşası ve toplumsal farkındalık süreçlerini de etkileyen çok katmanlı bir anlatı yapısının oluşmasını sağlamıştır. Bu bağlamda çalışmada Sadık Hidayet, Samed Behrengi, Goli Terakki, Zoya Pirzad ve Hafız Hıyavi’nin seçilmiş eserleri modernist estetik ve eğitsel işlev çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma, nitel yöntemlerden doküman incelemesi ve betimsel analiz yaklaşımına dayanmaktadır. Bulgular, Hidayet’in varoluşsal yabancılaşmayı, Behrengi’nin toplumsal adalet ve pedagojik duyarlılığı, Terakki ve Pirzad’ın kadın kimliği ve sessiz direnişi, Hıyavi’nin ise çocuk bakış açısı, taşra ve modern yalnızlık temasını merkezine aldığını ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar, modern İran öykücülüğünün yalnızca edebî değil; aynı zamanda eğitim bilimleri açısından da empati, eleştirel düşünme, değerler eğitimi ve sosyal-duygusal öğrenme bağlamında güçlü bir pedagojik potansiyel taşıdığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Modernizm, Modern İran Öyküsü, Eğitim ve Edebiyat, Birey ve Kimlik, Toplumsal Cinsiyet, Çocuk ve Edebiyat, Sosyal-Duygusal Öğrenme.

Gönderim Tarihi: 01.11.2025

Kabul Tarihi: 17.11.2025

Elektronik Yayım Tarihi: 02.12.2025

ABSTRACT

This study aims to examine the relationship between modern Iranian short story and modernist aesthetics within the framework of individual, society, and education. The modernist focus on the inner world of the individual has not only transformed narrative techniques in Iranian short fiction but has also contributed to the emergence of multilayered narrative structures that deeply influence psychological development, identity formation, and social awareness. In this context, selected works of Sadegh Hedayat, Samad Behrangi, Goli Taraghi, Zoya Pirzad, and Hafiz Hiyavi were analyzed through the lens of modernist aesthetics and educational function. The research is based on qualitative methods, particularly document analysis and descriptive analysis. The findings reveal that Hedayat centers on existential alienation; Behrangi emphasizes social justice and pedagogical sensitivity; Taraghi and Pirzad focus on female identity and silent resistance; while Hiyavi highlights child perspective, provincial life, and modern loneliness. The results demonstrate that modern Iranian short stories possess not only literary value but also significant pedagogical potential in terms of empathy development, critical thinking, values education, and social-emotional learning.

Keywords:

Modernism, Modern Iranian Short Story, Education and Literature, Individual and Identity, Gender Studies, Child and Literature, Social-Emotional Learning.

Submitted Date: 01.11.2025

Acceptance Date: 17.11.2025

Electronic Issue Date: 02.12.2025

KAYNAK GÖSTER

ÇELİK BAŞAK, E. N. A. (2025). Modern İran Öykücülüğünde Modernist Birey Tasavvuru ve Eğitim. Akademik Eğitim Ve Araştırma Dergisi, 2(1), 197-219. https://doi.org/10.5281/zenodo.17870981

İNDEKS

KAYNAKÇA

Ahmadi, H. (2021). Modern Persian short story: Tradition and transformation. Tehran University Press.

Behrengi, S. (2018). The little black fish and other modern Persian stories (A. Qarib, Trans.). Mage Publishers.

Bradbury, M., & McFarlane, J. (2019). Modernism: A guide to European literature 1890–1930. Penguin Books.

Calinescu, M. (2018). Five faces of modernity: Modernism, avant-garde, decadence, kitsch, postmodernism. Duke University Press.

CASEL. (2021). What is social emotional learning? https://casel.org

Cemalzadeh, M. A. (2016). Once upon a time (Yeki bud yeki nabud). Tehran: Sokhan.

Creswell, J. W. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Dabbagh, S. (2018). Children’s literature and social criticism in Iran. Routledge.

Eagleton, T. (2020). Literary theory: An introduction. Wiley-Blackwell.

Freire, P. (2019). Pedagogy of the oppressed (50th anniversary ed.). Bloomsbury.

Giddens, A. (2018). Modernity and self-identity. Polity Press.

Hidayet, S. (2019). The blind owl (D. P. Costello, Trans.). Grove Press.

Hillmann, M. C. (2018). Iranian culture: Reflections on contemporary life. University of Texas Press.

Hıyavi, H. (2022). Allah güzel annene rahmet etsin. Tahran: Cheshmeh Publications.

Hobsbawm, E. (2015). The age of extremes: The short twentieth century 1914–1991. Vintage Books.

Karimi-Hakkak, A. (2020). Modern Persian literature in the making. Routledge.

Katouzian, H. (2017). Sadeq Hedayat: The life and legend of an Iranian writer. IB Tauris.

Milani, F. (2019). Words, not swords: Iranian women writers and the freedom of movement. Syracuse University Press.

Moran, B. (2021). Modernist literature. Oxford University Press.

Naficy, H. (2020). Iranian women and the shaping of modern identity. Palgrave Macmillan.

Nussbaum, M. C. (2016). Not for profit: Why democracy needs the humanities. Princeton University Press.

OECD. (2021). Social and emotional skills for life. OECD Publishing.

Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). SAGE Publications.

Pirzad, Z. (2020). Like all evenings (F. Mottahedeh, Trans.). One World Publications.

Rosenblatt, L. (2019). The reader, the text, the poem: The transactional theory of the literary work. Southern Illinois University Press.

Talattof, K. (2020). Modernity, sexuality, and ideology in Iran. Syracuse University Press.

Terakki, G. (2017). Scattered memories: Selected stories. Tehran: Nashr-e Markaz.

Vygotsky, L. S. (2018). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.

Wellek, R., & Warren, A. (2015). Theory of literature. Penguin. Yarshater, E. (2017). Persian literature. Columbia University Press.